Κριτική της Χριστίνας Ι. Μιχαηλίδου για την ποιητική συλλογή «Ψυχικοί ηλίανθοι» της Λυγερής Οικονομοπούλου, δημοσιευμένη στο περιοδικό Fractal.
***
Η ποιητική συλλογή «Ψυχικοί ηλίανθοι» της Λυγερής Οικονομοπούλου (εκδόσεις Ιωλκός,2025)αποτελείται από αλληλουχίες στίχων και πεζών ψυχαναλυτικών κειμένων δημιουργώντας μία ενιαία, λογοτεχνική αλυσίδα. Συνιστά μια αέναη αιώρηση μεταξύ ποίησης και ψυχανάλυσης και αντίστροφα. Η ποιήτρια, έμπειρη ψυχαναλύτρια, επιδιώκει με αυτόν τον επιτυχημένο συνδυασμό να οδηγήσει την αναγνώστρια και τον αναγνώστη βήμα βήμα στον δρόμο της αλήθειας και της βιωμένης από την ίδια πραγματικότητας.
Ο πρώτος σταθμός της ποιητικής συλλογής είναι αφιερωμένος στη σχέση μητέρας- παιδιού που «θεωρείται πυρήνας της ανθρώπινης ύπαρξης» αλλά και στον ρόλο του πατέρα που παρουσιάζεται μεταφορικά στο ποίημα «Ηλιογράφος», ως τον φάρο που φωτίζει την ύπαρξη του παιδιού και ολοκληρώνει τη σχέση μητέρας-παιδιού. Η ενεργή παρουσία των γονέων στα πρώτα βήματα της ζωής ενός παιδιού διέπεται από φροντίδα, ασφάλεια και αγάπη λειτουργώντας σαν ασπίδα προστασίας στις ατραπούς και στα προβλήματα που θα αντιμετωπίσει καθ’ όλη τη διάρκεια της ενήλικης ζωής του.
Οι ξαφνικές μπόρες του καλοκαιριού/ έδιναν στη μικρή σου καρδιά την ελπίδα/ότι το ουράνιο τόξο υπάρχει.//Κοιτούσες τα σύννεφα με τα παιδικά σου μάτια κι ονειρευόσουν έναν ουρανό/από ποδήλατο, λούνα παρκ και χνούδι.// Κι όταν χτυπούσες τα γόνατα σου απ’ την ορμή της ζωής,/εκείνη υποσχόταν ότι θα είναι γεμάτη/ από βαμβάκι, ίαμα και παρηγοριά.//Κι όταν το βράδυ έκλεινες τα μάτια, ήξερες πως το πρωί ο λυγερόκορμος ευκάλυπτος, θα ήταν και πάλι εκεί.// Να σε περιμένει να σκαρφαλώσεις επάνω του/όλες σου τις ονειρικές σκέψεις («Ευκάλυπτος από όνειρα» σελ.24 ).
Ο λυγερόκορμος ευκάλυπτος συμβολίζει την εσωτερικευμένη γονεϊκή σκιά που αγκαλιάζει προστατευτικά το παιδί. Αποτελεί έναν άξονα ασφαλείας που παραμένει σταθερός ώστε το παιδί να μπορεί να σκαρφαλώσει επάνω του τα όνειρα, τις επιθυμίες αλλά και τις ανησυχίες και τους προβληματισμούς του.
Δεύτερος σταθμός των ποιημάτων της Οικονομοπούλου είναι η ψυχοθεραπευτική διαδικασία. Η ποιήτρια αποτυπώνει την εμπιστοσύνη που γεννιέται μεταξύ θεραπευόμενου και θεραπευτή και την παρομοιάζει με ιαματικά λουτρά.
Η άγρια φύση κοιμόταν σαν ξεχασμένη ήπειρος μέσα της./Τα βράδια ξυπνούσε κι αναζητούσε μια φλέβα νερού/που θα διέσχιζε το είναι της.// Σαν ποτάμι ήρθε./ Πήρε τα στερεμένα, άγονα εκτάρια της/και τα μετέτρεψε σε κατοικήσιμη γη.// Τα χρυσαφένια σιτάρια, που έτρεφαν για χρόνια το σώμα της,/έγιναν απαλά χέρια που χάιδευαν τα μαλλιά της./Η βαθιά δύση του εαυτού της ενώθηκε με τη γλυκιά ανατολή χτίζοντας γεφύρια ζωής. («Φλέβα ζωής», σελ. 31).
Η ξεχασμένη ήπειρος υποδηλώνει το ανεκμετάλλευτο, καταπιεσμένο ή λησμονημένο κομμάτι του εαυτού, δηλαδή το βαθύ ασυνείδητο κάθε ανθρώπου. Η ψυχανάλυση που παρομοιάζεται με ποτάμι δεν επιβάλλεται, ρέει φυσικά και μεταμορφώνει χωρίς να καταστρέφει. Η ίαση συντελείται σταδιακά, με σεβασμό και εμπιστοσύνη προς τη διαδικασία και τα πρόσωπα που συμμετέχουν σε αυτήν.
Ο τελευταίος σταθμός στο ποιητικό ταξίδι της συλλογής αφορά τη μεταμόσχευση και το δώρο ζωής που προσφέρει η δωρεά οργάνων Η ποιήτρια γράφει χαρακτηριστικά στο κείμενο με τίτλο «Μια ύψιστη πράξη αγάπης»: «Μεταμόσχευση. Μια ύψιστη σχέση αγάπης ανάμεσα στο Σώμα και την Ψυχή. Αγάπη εφάμιλλη εκείνης που έχει μια μητέρα για το έμβρυο που φέρει μέσα της ή για τη ζωή που δημιουργείται στον εσωτερικό και ψυχικό κόσμο κάθε ανθρώπου αλλά και για το βρέφος και αργότερα, το παιδί, το οποίο έχει λάβει όλες τις φροντίδες και την αγάπη προκειμένου να επιβιώσει σωματικά και ψυχικά και να ανθίσει» (σελ. 53).
Οι παρακάτω στίχοι ενισχύουν την ευεργετική σημασία της μεταμόσχευσης στη ζωή ενός ανθρώπου που βρίσκεται στο χείλος της αβύσσου.
Άστρο έπεσε με δύναμη στη γη./ Ένα βουητό από χελιδόνια/ ανατρίχιασε το ασθενικό της σώμα,/που λαγοκοιμόταν στην άκρη του βράχου.// Ένα χέρι την αγκάλιασε,/χάιδεψε το πρόσωπο της,/τύλιξε τη σιλουέτα που, σαν ανεμάκι από κλωστή, έτρεμε μέσα στο σκοτάδι.// Ξάφνου, το ηφαίστειο ξύπνησε από το όνειρο./Ο κρατήρας γέμισε από ηλιολούλουδα./ Η λάβα έλιωσε και στη θέση της/χρυσαφένιοι ηλίανθοι δρόσισαν τον τόπο// Το σώμα είχε ανθίσει από τα κρινένια ακροδάχτυλα./ Τα κρυσταλλένια λόγια που στόλιζαν το ολόγραμμα της ψυχής («Σώμα Ηλίανθου» σελ. 52).
Οι «Ψυχικοί ηλίανθοι» είναι μια συλλογή που μιλά για το φως, χωρίς να αγνοεί το σκοτάδι. Όπως οι ηλίανθοι στρέφονται προς τον ήλιο, έτσι και τα ποιήματα της Οικονομοπούλου στρέφονται προς τη ζωή, ακόμα και όταν αυτή έχει περάσει από περιόδους στέρησης και ερήμωσης. Όταν δηλαδή ο άνθρωπος έχει περιδιαβεί εκείνο το ξεχασμένο και ερημοποιημένο κομμάτι του εαυτού του και εντέλει έχει αναδυθεί νικητής. Το βιβλίο συνομιλεί γόνιμα με την ποίηση και την Ψυχανάλυση και στο ερώτημα αν υπερτερεί η τέχνη της επιστήμης ή η επιστήμη της τέχνης ίσως η απάντηση να βρίσκεται στα λόγια του Σίγκμουντ Φρόυντ : «όπου και αν με πήγαν οι θεωρίες μου, βρήκα ότι ένας ποιητής έχει πάει ήδη εκεί».
*H Χριστίνα Μιχαηλίδου γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αθήνα. Κατέχει Μεταπτυχιακό Δημιουργικής Γραφής και Συγγραφής του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας. Διηγήματα της έχουν δημοσιευτεί σε λογοτεχνικά περιοδικά και συμπεριληφθεί σε συλλογικά βιβλία. Το βιβλίο της Γαλότσες νούμερο 44 κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ιωλκός.
Κανένα προϊόν στο καλάθι σας.