Ο Κωνσταντίνος Πετρής σε μία «Εκ βαθέων» συνέντευξη με το περιοδικό Literature, με αφορμή την πρόσφατη έκδοση της ποιητικής του συλλογής «Η κλεψύδρα των λέξεων».
***
Ποιο είναι το πρώτο βιβλίο που διαβάσατε στη ζωή σας;
Δεν θυμάμαι ποιο ήταν το πρώτο βιβλίο, ωστόσο από τα πρώτα βιβλία που δέχτηκα ως δώρο ήταν «Οι μύθοι του Αισώπου» και «Τα ψηλά βουνά» του Παπαντωνίου. Από τις πρώτες δικές μου επιλογές για ανάγνωση ήταν ο Ιούλιος Βερν.
Ποιο βιβλίο σας επηρέασε βαθιά;
Δεν είναι μόνο ένα. Από τη λογοτεχνία ξεχωρίζω τη «Μεγάλη Χίμαιρα» του Καραγάτση και τη «Φόνισσα» του Παπαδιαμάντη. Ο Καραγάτσης παρουσιάζει τον άνθρωπο εν δυνάμει παθιασμένο και με αντιφάσεις. Επεξεργάζεται την πολυπλοκότητα της ανθρώπινης φύσης και εμβαθύνει στην κατανόηση των σκοτεινών πλευρών της. Η γραφή του είναι γρήγορη και καταγγελτική απέναντι στα κοινωνικά ψεύδη και την υποκρισία. Ο Παπαδιαμάντης μέσα από την τοπιογραφία του σκύβει πάνω από τους ήρωες, προβάλλει τον απλό άνθρωπο, τον αδικημένο, τον επεξεργάζεται με συμπόνοια και αναδεικνύει την ηθική πάλη. Στον χώρο της ποίησης συνολικά το έργο του Ελύτη, του Ρίτσου και της Δημουλά. Το φως και η ελπίδα, η αντοχή και η αλληλεγγύη, το εσωτερικό γίγνεσθαι και η ευθραυστότητα αντίστοιχα με αφορούν μέσα στο έργο τους τόσο ως αναγνώστης όσο και ως δημιουργός. Σε σχέση με τις σπουδές μου στο πεδίο της Ιστορίας ξεχωρίζω βιβλία ιστορικών όπως το «Δυτικός πολιτισμός – νεότεροι χρόνοι» του Burns, που βοηθά στην κατανόηση της διαμόρφωσης των κοινωνιών, των ιδεών και του δυτικού πολιτισμού μέσα από την αλληλεπίδραση. «Το Τέλος» του Kershaw για τον κίνδυνο του ολοκληρωτισμού, καθώς πρόκειται για ένα σύνθετο κοινωνικό φαινόμενο που κατά διαστήματα επανεμφανίζεται στην Ευρώπη με σύγχρονα χαρακτηριστικά, ενώ αναδεικνύεται ο κίνδυνος της πολιτικής παθητικότητας που δίνει στην ηγεσία το άλλοθι ή το πλεονέκτημα να χειραγωγήσει τους πολίτες, αντιμετωπίζοντας το ως μάζα. Και ο Mazower με τη «Σκοτεινή ήπειρο» και «Θεσσαλονίκη» που δεν εξιδανικεύει την εικόνα της Ευρώπης, ενώ υπογραμμίζει πώς το παρελθόν επηρεάζει ακόμη και σήμερα την Ευρώπη και τον απασχολεί ο άνθρωπος ως υποκείμενο μεταξύ συγκρούσεων και προσφυγιάς, ζητήματα πάντα επίκαιρα.
Με ποιον συγγραφέα της παγκόσμιας λογοτεχνίας θα θέλατε να βγείτε για ποτό;
Με τον Τολστόι. Αν και ξεκίνησε η ζωή του μέσα σε προνόμια, άσκησε κριτική στον πλούτο, στο κράτος, την Εκκλησία, τους κοινωνικούς θεσμούς. Στις σελίδες του συναντάμε ψυχολογία, ρεαλισμό, ζητήματα ηθικής και ιστορία, ενώ το προσωπικό και το συλλογικό αλληλοσυνδέονται. Θα είχε ενδιαφέρον μια συζήτηση μαζί του στη Ρωσία του σήμερα.
Ποιο βιβλίο θα προτείνετε να διαβάσει ένας 16χρονος και γιατί;
Τον Ανήφορο του Καζαντζάκη έργο όχι πολυσέλιδο όπως άλλα βιβλία του συγγραφέα αλλά αναμφισβήτητα φιλοσοφικό, υπαρξιακό και πνευματικό. Μιλά για την προσπάθεια του ανθρώπου να γίνει πιο ελεύθερος, πιο αληθινός και εν τέλει ανώτερος. Ένας έφηβος που βρίσκεται σε μια περίοδο αναζήτησης και ενδεχομένως διαμόρφωσης ταυτότητας χρειάζεται ένα παράδειγμα που αναφέρεται στην προσπάθεια της υπέρβασης. Ενθαρρύνει την κριτική σκέψη και την αναζήτηση αξιών σε μια εποχή που η βία έχει περάσει όχι μόνο στους εφήβους αλλά ακόμη και στα παιδιά.
Ποιο βιβλίο θα σώζατε από μια ολική καταστροφή;
Έναν αντίτυπο από τα “Ομηρικά Έπη” θεμέλια της ελληνικής και παγκόσμιας λογοτεχνίας που διδάσκουν τις έννοιας της τιμής, της φιλίας, της πίστης, της αρετής, της τιμωρίας ή δικαιοσύνης, της πατρίδας αν και ο όρος είναι μεταγενέστερος. Αν μπορούσα ένα ακόμη θα ήταν η “Θουκυδίδου Ιστορία” που διδάσκει την αμετάβλητη φύση του ανθρώπου, την αξία της καταγραφής των γεγονότων, της επιστημονικότητας, την πραγματικότητα της πολιτικής και τις συνέπειες του πολέμου.
Συνεχίστε τη φράση… “Διαβάζω μόνο όταν…”
Διαβάζω μόνο όταν δεν με φτάνει ο κόσμος κι θέλω κι άλλο. Διαβάζω σχεδόν καθημερινά, έστω και λίγο.
Ποια ήταν η τελευταία αφορμή για το τελευταίο σας βιβλίο;
Η δεύτερη ποιητική μου συλλογή «Η Κλεψύδρα των λέξεων» που διαδέχτηκε τον «Γνόφο της λήθης», κυκλοφόρησε πριν από λίγες μέρες από τις εκδόσεις Ιωλκός. Δεν θα έλεγα πως υπάρχει αφορμή αλλά αιτία και αυτή είναι η ανάγκη της προσωπικής λύτρωσης. Η γραφή είναι ένας τρόπος εξιλέωσης. Οι ποιητές είναι καταραμένοι να κινούνται ανάμεσα στην πραγματικότητα και το υπερβατικό και αυτό είναι ευλογία! Έχουμε τη δυνατότητα να πάρουμε θέση στον κόσμο και στο γίγνεσθαι αλλά και να φτιάξουμε ένα σύμπαν.
Αν μπορούσατε να μιλήσετε με έναν ήρωα σας, ποιος θα ήταν αυτός, τι θα του λέγατε;
Κάθε ποίημα έχει έναν ή περισσότερους ήρωες. Αν έπρεπε να επιλέξω από την «Κλεψύδρα» θα διάλεγα την Ελένη στο ομώνυμο ποίημά μου αλλά και μια γυναίκα, ένα υπαρκτό συγγενικό πρόσωπο στο ποίημα “Ο πεπαρμένος” που έχασε το γιο της σε νεαρή ηλικία και μέχρι τα βαθιά της γεράματα τον πένθησε. Πρόκειται για δυο διαφορετικές γυναίκες που μόνο μέσα από τις αντιθέσεις του θα μπορούσαν να συναντηθούν.
Ελένη:
“Εκόντος ή άκοντος φυγή, δίχασες ποιητές και φιλοσόφους, αρχέτυπο θηλυκότητας και θύμα θρησκευτικού φανατισμού. Ίσως φταίει που ο κόσμος σε κοίταζε πάντα απ’ έξω. Μπορεί να θέλησες να πετάξεις τις χρυσές σου ζώνες, να ξεβάψεις τα μάτια σου και να γίνεις κάποια που δεν θα θυμάται κανείς. Δεν το τόλμησες και όλοι σε θυμούνται αλλά…εσύ που ήσουν; Όχι για μας. Για σένα. (…) Ελένη επέστρεψες στη Σπάρτη ή δεν έφυγες ποτέ; Μείνε λίγο να ξεδιαλύνουμε τον μύθο, ίσως βρούμε τα λείψανα απομεινάρια σου και τότε λυτρωθούμε.”
Ο πεπαρμένος:
“Και ήρθε ο καιρός από μακριά, να ξαποστάσει το σώμα της μέσα στο δικό του. Τώρα που ο αέρας λοξεύει τα μνήματα στον κάμπο, ποιος θα γίνει φιτίλι φλογισμένο, να μνημονεύει τα νιάτα και τα ρυτιδωμένα χέρια που κλείστηκαν στην πέτρα;”
Μπορεί η λογοτεχνία να κάνει τον κόσμο καλύτερο;
Ναι, η λογοτεχνία μπορεί να κάνει τον κόσμο καλύτερο, διαμορφώνει τη σκέψη, καλλιεργεί την ψυχή, αλλά δεν μπορεί να το κάνει με έναν τρόπο άμεσο, όπως η τεχνολογία που έχει άμεση επίδραση στη ζωή και την καθημερινότητα. Το βιβλίο χρειάζεται να ξαναμπεί στις βιβλιοθήκες των σπιτιών αφού πρώτα διαβαστεί. Σημαντικό ρόλο παίζει το οικογενειακό και προσωπικό περιβάλλον σε αυτό. Αλλά και οι κοινωνίες εδώ και πολλά χρόνια έχουν εστιάσει στην ανάπτυξη των οικονομικών σπουδών με τον παραμερισμό των ανθρωπιστικών σπουδών, η απουσία του οποίου έχει οδηγήσει σε παρακμή τον άνθρωπο. Δεν πρέπει να προσπερνάμε πως ο άνθρωπος είναι κάτι περισσότερο από μονάδα.
Πηγή | Copyright: Literature
Κανένα προϊόν στο καλάθι σας.