Ο Π. Ένιγουεϊ του περιοδικού «Ο Αναγνώστης» ξεχωρίζει Ελληνίδες διηγηματογράφους από το 1975 ως το 2025. Ανάμεσά τους, η Καίτη Βασιλάκου για το διήγημα «Με την οπτική της Αντέλ» από το βιβλίο «Ο πειρασμός του ερημίτη Χάρτμουτ Λιμπέργκερ και άλλες ιστορίες» (εκδόσεις Ιωλκός, 2008) και η Νάγια Κουτρουμάνη για το διήγημα «Νύχτα ρεβεγιόν» από το βιβλίο «Τριαντάφυλλα με μπακαλιάρο» (εκδόσεις Ιωλκός, 2021).
***
Το διήγημα και η γυναικεία γραφή, και τα δύο συχνά υποτιμημένα, κουβαλούν μια διπλή παρεξήγηση. Το πρώτο θεωρείται «προθάλαμος» του μυθιστορήματος, σαν κάτι πρόχειρο ή ενδιάμεσο, ενώ η γυναικεία γραφή αντιμετωπίζεται συχνά επιφυλακτικά, με στερεότυπα του τύπου: «γράφει με το συναίσθημα», ή «απευθύνεται σε γυναίκες». Όμως στην περίοδο που εξετάζουμε διαμορφώθηκε ένα από τα πιο τολμηρά και πειραματικά σώματα λόγου από Ελληνίδες διηγηματογράφους που δεν έχουν να ζηλέψουν κάτι από τα αντίστοιχα των ομότεχνων του αντρικού φύλου.
Εντυπωσιακή είναι η ποικιλομορφία των διηγημάτων της συναγωγής αυτής. Συναντά κανείς διήγημα-κραυγή, διήγημα-χνούδι. Άλλοτε σωματικό, άλλοτε στοχαστικό. Υπάρχουν κείμενα της μνήμης, πολιτικά, φεμινιστικά, σατιρικά, αστυνομικά, φαντασιακά, υπαρξιακά, ερωτικά, μεταμοντέρνα ή απλώς… καθημερινά –αν και όχι τόσο «καθημερινά».
Η γλώσσα τους κυμαίνεται από την επεξεργασμένη αφήγηση έως τον καθημερινό λόγο αλλά και την τοπική διάλεκτο. Υφολογικά, τα κείμενα περιλαμβάνουν το ρεαλιστικό στιγμιότυπο, τον υπαρξιακό στοχασμό, το σουρεαλιστικό παιχνίδι, την αλληγορική παραβολή και τη διακειμενική ειρωνεία, χωρίς να αποκλείουν την αυτοαναφορικότητα ή την πειραματική γραφή.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η ποικιλία ως προς την έκταση των κειμένων: από το νανοδιήγημα των 82 λέξεων της Έλενας Μαρούτσου, μέχρι το εκτενές διήγημα των 13.000 λέξεων της Λένας Κιτσοπούλου στα όρια της νουβέλας.
Αν κάτι προκύπτει ξεκάθαρα από αυτή την ανθολόγηση είναι πως οι Ελληνίδες διηγηματογράφοι των τελευταίων πενήντα χρόνων δεν γράφουν «γυναικεία λογοτεχνία» αλλά αξιόλογη λογοτεχνία. Έτσι πριν μιλήσουμε για κάποια κείμενα, που θεωρώ ότι έχουν ιδιαίτερη αισθητική αξία, οφείλω να διευκρινίσω πως οι επιλογές δεν σχηματίζουν κάποιον «κανόνα» αλλά το προσωπικό μου γούστο.
***
Με την οπτική της Αντέλ
Αλληγορική αφήγηση με φιλοσοφική διάσταση, δοσμένη μέσα από την οπτική ενός αυτοκινήτου που μιλά σε πρώτο πρόσωπο. Η Αντέλ, ένα όχημα με νόηση και προβληματισμούς, αντιλαμβάνεται τον εαυτό της μέσω της κίνησης, της ταχύτητας αλλά και της βεβαιότητας του τέλους, δηλαδή της μετατροπής σε «λαμαρίνες». Η συγγραφέας θέτει υπαρξιακά ερωτήματα: Υπάρχει Θεός ή δημιουργός; Είναι ο κόσμος τυχαίος ή προγραμματισμένος; Υπάρχει ψυχή ή είμαστε απλώς μηχανισμοί που ζουν, φθείρονται και πεθαίνουν;
Νύχτα ρεβεγιόν
Πορτρέτο μιας γυναίκας που, σε ένα μελλοντικό, δυστοπικό Παρίσι, διαλυμένο από βομβιστικές επιθέσεις, επιμένει να πιστεύει στον έρωτα και στο όνειρο. Η αφηγήτρια περιγράφει την ηρωίδα μέσα σε ερείπια, με πρόσβαση σε νερό και ρεύμα για λίγες μόνο ώρες τη μέρα, ενώ γύρω της οι άνθρωποι πεθαίνουν «στη λάθος στιγμή». Παρ’ όλα αυτά, το μοναδικό καταφύγιο της είναι η αγάπη: μια σχέση μέσω διαδικτύου με μια γυναίκα, την Αμελί.
Πηγή | Copyright: Ο Αναγνώστης | Π. Ένιγουεϊ
Κανένα προϊόν στο καλάθι σας.